Dobitnik XXI Nagrade Miroslav Dereta je pisac Krsta Popovski za roman “Mama”, objavila je Izdavačka kuća Dereta.
Na XXI Deretin konkurs za neobjavljeni roman za nagradu „Miroslav Dereta”, u periodu od 1. marta do 1. jula 2026. godine, stigla su 258 rukopis. U najužem izboru našle su se knjige:
- Aleksandar Đurić: „Od(a) Betona“
- Marijana Kovačević: „Naseobina“
- Đorđe Ćirjanić: „Poriv“
- Ranko Pavlović: „Gavran“
- Krsta Popovski: „Mama“
Žiri koji je višemesečno radio u sastavu Zoran Bognar (predsednik), Petar V. Arbutina i Jasmina Ahmetagić jednoglasno je odlučio da je na ovogodišnjem Konkursu pobedio rukopis Mama Krsta Popovskog.
Кrsta Popovski (Skoplje, 1968), diplomirao je na Кatedri za opštu književnost i teoriju književnosti Filološkog fakulteta u Beogradu.
Objavio je četiri knjige poezije: Dvoglasja, Paganalije, Iskušenja i Savez.
U izdanju Niškog kulturnog centra, je 2017. izašla knjiga pripovedaka Nedela.
Autor je romana Tata (IP Laguna, 2008), Ej (IP Mono i Manjana, 2011), Sudbine (IP Dereta, 2012), Trudovi (Кulturni centar Novog Sada, 2014), Ina (IP Laguna, 2017), Nevreme (Кnjiževna radionica Rašić, 2020) i Ima Boga (Кnjiževna radionica Rašić, 2023) i Talon (Кnjiževna radionica Rašić, 2025).
S rukopisom romana Ej je 2010. osvojio Nagradu „Poziv na putovanjeˮ. Godine 2018. je s romanom Ina osvojio Nagradu „Stevan Sremacˮ.
Kratki roman Krsta Popovskog duhovito i dinamično spaja elemente kriminalističke priče, političke satire i porodične drame. Dok u prvom planu stoji perspektiva centralne junakinje u policijskoj stanici, usmerena na svoju ličnu priču, dramaturškom postavkom i centralnim problemom romana Popovski na izvanredno duhovit način otvara pitanje odnosa privatnog života i društvene stvarnosti, korupcije i mehanizama vlasti. Reč je o dobro motivisanoj situaciji u kojoj se kroz lični život prelamaju društveni problemi, a priča je zaokružena i celovita, pregnantna i dijaloški zasićena, s ogromnim potencijalom da bude dramatizovana. Junakinjina istovremena pobuna protiv vlasti i ogorčenost na muža daju priči i humor i psihološku dubinu. Groteska, kao prepoznatljiv element poetike Krsta Popovskog, prisutna je i u ovom romanu, u manjoj meri, ali sa značajnom ironijskom funkcijom. Roman tako uspeva da bude istovremeno zabavan, satiričan i društveno angažovan, bez gubitka osnovne narativne napetosti. Njegova posebna vrednost je u satiričnoj slici represivnog policijskog aparata, ali i u načinu na koji se politički sukob prepliće sa intimnim nezadovoljstvom jedne žene.
Već u sadržaju sastavljenom od prisvojnih prideva i zamenica možemo da prepoznamo duboki subjektivizam u iskazu glavne junakinje, koja iz pozicije ličnog iskustva pokušava da determiniše u postupku i ličnoj sudbini, simbolički i socijalni potencijal reči ali i uloge majke-mame, žene, stuba porodice i sinonima trpljenja porodičnih, kolektivnih i pojedinačnih, hirova. U prvoj dramaturškoj poziciji Popovski otvara žanrovsku perspektivu trilera i misterije, koja treba da se razreši u kriminogenom ključu, otkrivaju se specifične situacije u opisu „dela“ i emotivnim meditacijama nad razlozima i porivima koji impliciraju zločin. Taj emotivni i dramaturški luk toku policijskog isleđivanja i utvrđivanja činjenica daje sasvim drugačiji kontekst od očekivanog i krajnje suptilno i indirektno uspostavlja celovitost slike života žene u ulozi majke i supruge. Ubrzo svi akteri postaju deo priče, u ličnim doživljajima i zapažanjima, dijaloškim suočavanjima i posebnim duševnim stanjima indukovanim iskrenošću, skepsom i različitim vrstama ironije, uključujući i sugestivnu i upečatljivu samoironičnost mame, čiji su opisi prožeti intelektualizovanim humorom i doziranim cinizmom. Ali u redukovanom iskazu fokusiranom na „zločin“ i u širokoj naporedosti emotivnih stanja naziremo proces, koji strepnju i samoironiju preoblikuje u zabrinutost i upozoravajuću upitanost pred prizorima depersonalizovanosti, duhovne posustalosti egzistencijalnih pozicija moderne porodice ali i etičkog razglobljenja savremenog sveta. Uopšte uzevši Krste Popovski je u ovom obimom nevelikom romanu, koristeći moderni postupak i dijalošku karakterologiju, uspeo da dosegne važna pitanja modernog vremena i egzistencije i univerzalne pozicije tipizirane metaforičnosti kao okosnice istine u životu žene ali i zajednice u celini.
Uručenje nagrade „Miroslav Dereta” Krsti Popovskom i promocija nagrađenog romana Mama obaviće se u Galeriji 73 na Banovom Brdu početkom decembra, na Dan gradske opštine Čukarica.
