„Danilo Kiš – uspomene, sećanje“ (film)

Pisci_Danilo_Kiš_1
Danilo Kiš

„Jer ništa nije postojano osim velike iluzije stvaralaštva; tu se nijedna energija ne gubi; svaka napisana reč je kao postanje“.
– Danilo Kiš –

Film „Danilo Kiš – uspomene, sećanje“ donosi pred gledaoce portret Danila Kiša kao pisca i kao čoveka. Film pokušava da iz novog ugla, sa vremenske distance, sagleda život i zaostavštinu jednog od najznačajnijih pisaca domaće književnosti. O njemu govore mnogi njegovi prijatelji, savremenici i poznavaoci dela, kao i pisci sa kojima je sarađivao, prevodioci njegovog dela, izdavači.

U šetnju Kišovim tragom kroz Beograd, gledaoce vodi J. Anđić, iz čije priče saznajemo o Kišovom studiranju u Beogradu i životu u Parizu. Zanimljiva su sećanja Mirka Kovača i Filipa Davida o književnoj grupi tada mladih pisaca koju su činili Kiš, Pekić, Kovač i David.

U izgradnji književnog portreta sačinjenog od fragmenata sećanja Kišovih prijatelja sa kojima je bio povezan prvenstveno literaturom, pored Davida i Kovača, učestvuju: Đerđ Konrad, Peter Esterhazi, Suzan Zontag, Josif Brodski i mnogi drugi – iscrtavajući lik Danila Kiša kao predstavnika srednjoevropske i svetske književnosti.

Dokumentarni film „Danilo Kiš – uspomene, sećanje“ nastao je 2009. godine u produkciji RTS-a. Film je prvi put prikazan 14. 10. 2009. uoči obeležavanja 20 godina od piščeve smrti. Scenario i režiju potpisao je Dragomir Zupanc.

Iskazima i odlomcima iz intervjua sa piscem, sačuvanima u Programskom arhivu RTS-a, u filmu se pojavljuje i sam pisac. Tu je i insert iz filma „Goli život“, poslednji Kišov medijski nastup u filmu Aleksandra Mandića.

Četiri godine nakon prvog prikazivanja ovaj dokumentarni film ne gubi na aktuelnosti jer skreće pažnju ne samo na Kiša kao pisca, već i kritičara društva i sistema. Danilo Kiš se pojavljuje u filmu kao orijentir, neko ko je shvatio i spoznao mehanizme po kojima funkcioniše svet, i kao neko ko je našao mesto književnosti u takvom svetu. U tom smislu Kiš je pokazao šta znači pisati tako da se reči ne stope sa svojim ehom i izgube u tišini, već da se ponovo i iznova čitaju, otkrivajući pri tome u njima nova značenja.